Weekly News

Lucien Engelen, ‎directeur van het REshape Center for Health(care) Innovation aan het Radboudumc in Nijmegen. ONDERZOEK EN ONTWIKKELING

Digitale zorg vormt een integraal onderdeel van de zorgverlening

De patiënt krijgt door de digitalisering van de zorg een steeds grotere rol. Hij kan zelf thuis onderzoek doen en hoeft niet meer helemaal naar de zorginstelling te komen. “Goede ontwikkelingen, zolang de patiënt maar zelf mag blijven kiezen waar hij de voorkeur aan geeft.” 

‘Digitale zorg vormt een integraal onderdeel van zorgverlening. Het is niet iets dat je er even naast doet’

Het begrip ‘e-health’ is inmiddels niet meer weg te denken uit de zorg. Het kabinet liet tijdens Prinsjesdag weten 105 miljoen vrij te maken voor digitale innovatie in de ziekenhuizen. Een goede ontwikkeling, zo vindt de man die ooit in de autosector begon en nu als innovatiegoeroe vertelt over de mogelijkheden en risico’s van e-health. Lucien Engelen, ‎directeur van het REshape Center for Health(care) Innovation aan het Radboudumc in Nijmegen: “Dat biedt ons de kans onze toch al goede zorgsystemen te optimaliseren en internationaal op de kaart te zetten. Zo maken we de zorg in Nederland betaalbaar én toegankelijk.” 


Wat houdt e-health – of digitale zorg – precies in?

“E-health vormt  en integraal onderdeel van zorgverlening. Het is niet iets dat je er even naast doet: het wordt onderdeel ván. E-health wordt ingezet om de zorg te optimaliseren en de patiënt meer regie te geven. We streven naar een andere, betere patiëntervaring, bijvoorbeeld in de vorm van meer gemak. Maar dat behoeft wel een kanttekening. Veel mensen verwachten dat de patiënt de baas wordt, maar ik zie het graag als coproductie tussen professionals en de patiënt en zijn familie of mantelzorgers, de patiënt als partner. De patiënt is immers expert op het gebied van zijn ziekte. Je kunt gebruikmaken van bepaalde data, uitslagen en waardes van een patiënt, maar zonder daarover met hem in gesprek te gaan over wat die eigenlijk betekenen, zijn die cijfers niets waard. De toelichting is cruciaal.”


Welke ontwikkelingen spelen er momenteel op het gebied van e-health?

“Allereerst maakt technologie de zorg deels locatie-onafhankelijk. Daarmee doel ik vooral op de mogelijkheid dat patiënten ook zelf thuis onderzoek kúnnen gaan doen en daarvoor niet per se ‘helemaal’ naar de zorginstelling hoeven. De verschuiving van data is een tweede ontwikkeling als je het mij vraagt. Patiënten krijgen toegang tot hun eigen data én verzamelen die zelf. Bijvoorbeeld met behulp van programma’s als Apple’s Healthkit of andere apps. De professional neemt straks een abonnement op de data van de patiënt, in plaats van alleen andersom. Als derde ontwikkeling zou ik willen noemen dat de zorg wat betreft de digitalisering een markt lijkt te worden. Organisaties ontwikkelen diensten en producten voor een markt waar iederéén een keer mee te maken krijgt. Dat is anders dan bijvoorbeeld de muziek- en reisindustrie, waar je als consument voor kiest.”


Welke risico’s brengt e-health met zich mee?

“Aan elke nieuwe ontwikkeling kleven risico’s. Het gaat erom dat we gaan of blijven aantonen dat digitale zorg daadwerkelijk veilig en goed is. Zo deed Eric Topol, een cardioloog uit Amerika, breed onderzoek naar bepaalde digitale toepassingen in de cardiologie. De uitkomst was dat digitale zorg niet zozeer beter, maar minstens even goed was dan de gebruikte huidige methodieken. De media vielen daar massaal overheen (‘Zie je wel dat het niet béter is’). Ten onrechte als je het mij vraagt, want het is toch juist positief dat de kwaliteit van zorg die een patiënt zelf thuis toepast, gelijkstaat aan die van zorg in een professioneel ziekenhuis? Daarnaast is die professional nog steeds gewoon betrokken.”


Wanneer is e-health volledig geïntegreerd in de samenleving?

“Er is nog een lange weg te gaan. We hebben de goede toon te pakken, maar techniek haalt ons met een noodgang in. Toch zijn we niet defensief; we willen er juist op een kritische maar open manier aan meedoen. Dat biedt ons namelijk de mogelijkheid mee te sturen. Een uitdaging zit ook in de verandering van cultuur en gedrag van zowel professionals als patiënten, familie en mantelzorgers. Maar ook zorgverzekeraars moeten snel om. Het Radboudumc ontwikkelt momenteel in samenwerking met CZ een soort digitale zorg-pakket voor onder meer cardiologiepatiënten, die thuis bijvoorbeeld hun bloeddruk en zuurstofgehalte kunnen meten. Uitslagen worden rechtstreeks doorgestuurd naar de betreffende zorgafdeling. De data komen rechtstreeks ín ons systeem, in plaats van dat de arts moet inloggen in een extern systeem. Je zou kunnen zeggen dat we aan het eind van de voorfase zitten, maar er moet nog veel gebeuren. E-health moet uiteindelijk in de haarvaten terechtkomen. Ik voorspel dat er nog minstens een generatie overheen gaat voor e-health volledig geïntegreerd is in de Nederlandse samenleving.”


Hoe ziet u de toekomst van digitale zorg?

“Ik hoop vooral dat het voor iedereen een keuze blijft gebruik te maken van digitale gezondheidszorg. Kijk ook naar internetbankieren. Het gros van de Nederlanders doet het, maar voor een aantal zaken ga je toch liever bij je fysieke bank langs. Zo is het ook in de zorg. Voor sommigen kan de digitalisering een oplossing zijn – denk aan een flyer die in videovorm is gegoten – maar in bepaalde gevallen stap je toch liever een echt ziekenhuis binnen. Die keuze moet men wel houden.”

Feit

Alhoewel e-health steeds belangrijker lijkt te worden, is het aantal investeringen van ziekenhuizen de afgelopen jaren met 35 procent gedaald. Dat blijkt uit een jaarlijks brancherapport van de Nederlandse Verenging van Ziekenhuizen (NVZ). Volgens de NVZ een zorgelijke ontwikkeling. ‘Investeringen op het gebied van e-health zijn van groot belang.’ 

Delen

Journalist

Wendy de Liefde

Related articles